De bouwsector moet in snel tempo heel veel woningen bouwen. Daarbij ligt er ook nog een grote verduurzamingsopgave. “Conceptueel ontwikkelen en bouwen met een industriële productie kan daar een bijdrage aan leveren. Maar dat vraagt om een andere manier van denken en doen”, zegt Olga Görts, directeur van het Netwerk Conceptueel Bouwen.
Netwerk Conceptueel Bouwen (NCB) is een kennisnetwerk met een missie. “Wij willen partijen in de woningbouwmarkt bij elkaar brengen om conceptueel ontwikkelen en bouwen te stimuleren”, vertelt Görts. “Want woningconcepten kunnen met herhaalbare oplossingen een maximale klantwaarde behalen in tijd en organisatiekosten. De conceptaanbieders kunnen slimmer, sneller en schoner bouwen voor een scherpe prijs en goede kwaliteit. Om dat te bewerkstelligen, hebben we elkaar keihard nodig. Want bij conceptueel bouwen gaat heel nadrukkelijk om een andere manier van samenwerken.”
Projectoverstijgend en integraal
Die andere manier van werken heeft alles te maken met de rollen en processen, die anders zijn dan in het traditionele bouwproces dat op losse, afzonderlijke projecten is ingericht. Görts: “Woningconcepten daarentegen zijn projectoverstijgend en integraal. Ook zijn het innovatieve, opschaalbare, flexibele en herhaalbare oplossingen van conceptaanbieders die gebaseerd zijn op gestandaardiseerde maakprocessen. Ze worden altijd op dezelfde manier gemaakt, maar tegelijk zijn ze ook heel flexibel in materialisatie, architectuurstijl, of kleurgebruik. Maar het bouwproces is altijd op dezelfde manier georganiseerd.”
Nieuwe rolverdeling
Die gestandaardiseerde, integrale werkwijze brengt een nieuwe rolverdeling met zich mee voor alle partijen in het bouwproces. “Opdrachtgevers houden zich in het nieuwe proces vooral bezig met het formuleren van de ‘wat-vraag’. Wat willen zij inkopen? Ze doen dat aan de hand van een waarde-gerichte uitvraag. Daarbij gaat het onder meer om volkshuisvestelijke aspecten, prestatie-eisen op het gebied van duurzaamheid en circulariteit en ook de ambities van stakeholders als gemeenten en belangenorganisaties. Allemaal ingrediënten die van invloed zijn op de keuze voor een woningconcept. Hoe dat product vervolgens gerealiseerd en geassembleerd wordt: dát bedenkt de conceptaanbieder samen met de toeleverancier. Hoe beter de opdrachtgever de vraag articuleert, hoe beter ook het aanbod zal zijn vanuit de markt.”
De bakens verzetten
Het conceptuele denken brengt dus binnen de hele bouwketen een verschuiving teweeg. Iedereen moet de bakens verzetten. “Technisch kan er al heel veel, we zullen echt anders moeten gaan werken. Als opdrachtgever moet je je vooral gaan bezighouden met gebieds- en projectontwikkeling. En niet met productontwikkeling. Laat die productontwikkeling aan de bouwers en toeleveranciers over. De bouwer gaat van aannemen naar het proactief ontwikkelen van oplossingen waarin hij investeert. Ook de toeleverancier krijgt een heel andere rol. Die moet niet acquireren bij opdrachtgevers om in hun bestekken te komen, maar veel meer de samenwerking gaan zoeken met collega toeleveranciers en de conceptaanbieders. De toeleveranciers zijn belangrijke aanjagers van innovatie en kunnen de conceptaanbieders met hun componenten ontzorgen. Iedereen gaat anders acteren binnen de keten en moet gaan bepalen waar hij de meeste waarde toevoegt vanuit zijn rol.”
Vraag en aanbod op elkaar afstemmen
Het NCB heeft een aantal instrumenten ontwikkeld die het zowel de leden als niet-leden makkelijker moeten maken om de transitie te maken. “We hebben bijvoorbeeld de markt geordend in De Woonstandaard. We hebben veel gevraagde productmarktcombinaties (PMC’s) gedefinieerd in prestatie-eisen. Een handig hulpmiddel om een goede uitvraag te doen. De productontwikkelaars kunnen er hun product op afstemmen. De Woonstandaard is dus een middel voor afnemers, conceptaanbieders en de toeleverende industrie om vraag en aanbod van woningconcepten op elkaar af te stemmen.”
Conceptenboulevard
Ook heeft het NCB een online conceptenboulevard. Iedereen kan hier het aanbod aan woningconcepten bekijken. Conceptenboulevard.nl helpt opdrachtgevers bij het vinden van geschikte woningconcepten op hun bouwvraag. ”Inmiddels is er een groot en divers aanbod van woningconcepten. Voor elke locatie is er wel een product te vinden dat past.”