Modulair bouwen is een specifieke vorm van prefab bouwen. Bij prefab bouwen worden onderdelen van het gebouw vooraf in een atelier in elkaar gezet en nadien naar de bouwwerf getransporteerd, bijvoorbeeld een muur, een dak, een laag gevelafwerking.
Wie modulair bouwt, gaat daarin nog een stap verder en maakt 3-dimensionale afgewerkte volumes, de zogenaamde modules. Dat kan gaan van een onderdeel van een gebouw, zoals een technische ruimte of een badkamer tot een volledig afgewerkt gebouw, bijvoorbeeld tiny house modules.
Is modulair bouwen hetzelfde als houtskeletbouw?
Neen, dat zijn twee verschillende dingen, al gaan ze wel perfect samen.
De term houtskeletbouw verwijst naar het materiaal dat de structuur van het huis vormt. Je kan evenzeer modulair bouwen met andere materialen zoals staal en beton. Er zijn zelfs modulaire bouwers die voornamelijk op basis van karton werken. Omgekeerd kan je perfect een houtskeletbouw-woning volledig op de bouwwerf in elkaar zetten.
Veel modulaire bouwers kiezen voor houtskeletbouw, omdat hout een heel duurzaam materiaal is en ze houden van het binnenklimaat van een houten woning. Houten modules zijn ook lichter, waardoor ze makkelijk te transporteren zijn.
Wat zijn de voordelen?
Modulair bouwen is sneller
Het belangrijkste voordeel is tijdsbesparing. Men kan tegelijk de bouwwerf in orde brengen en de modules bouwen. Dat spaart maanden uit. Sommige bouwers kiezen ook nog eens voor een vaste reeks standaard-modules, waarvoor vooraf research & development wordt gedaan. Daardoor kunnen ze nog eens een pak sneller aan de slag voor hun klanten, dan wanneer je vanaf nul een ontwerp moet maken.
Die snelheidswinst aan de kant van de bouwer betekent dat jij als klant veel sneller de woning kunt opleveren aan een huurder of koper dan bij een traditionele bouwer of een houtskeletbouwer die op de werf alles in elkaar timmert.
Modulair bouwen is duurzamer
Het merendeel van de activiteiten gebeurt centraal. Dat wil zeggen dat alle materialen en mensen op 1 plek zijn en zo enorm wordt bespaard op uitstoot door verplaatsingen.
Men kan veel efficiënter omgaan met de beschikbare materialen en machines, zodat er minder afval en energieverbruik is. Het weinige afval dat er wel is, kan beter en gedetailleerder worden gesorteerd, zodat het beter kan gerecycleerd worden. Een aantal bouwers hebben met sommige leveranciers zelfs rechtstreeks afspraken om materialen terug op te pikken en helemaal circulair te werken.
Modulair bouwen is veiliger
Natuurlijk lijkt het even zeer spectaculair als er zo’n module aan de kraan hangt, maar dat gaat vaak maar over een tiental minuten van het volledige bouwproces. Vergelijk dat met een bouwwerf die maanden onafgewerkt is en waar je allerlei maatregelen moet nemen om die te beveiligen. De overlast voor de buurt is vaak aanzienlijk en soms zijn hele stukken van het voetpad en de baan maandenlang afgesloten om toch maar alle risico’s te beperken.
De woning zelf staat tijdens de bouw binnen. Zo is er geen risico op schade door het weer en kan er geen vocht vast komen te zitten in de wanden. Ook materialen kunnen op deze wijze veiliger opgeslagen worden. Ze kunnen niet makkelijk gestolen worden —wat voor vertragingen zorgt— en ze liggen beschermd tegen weer en wind.
Wat zijn de nadelen?
Er zijn bouwers die niet voor modulair bouwen kiezen en daar kunnen ze heel goede redenen voor hebben.
Zo kan het bijvoorbeeld zijn dat de je een ontwerp wilt bouwen dat, hoe je het ook probeert in modules te verdelen, niet op een vrachtwagen past. Dan geraakt het natuurlijk nooit ter plaatse en heb je geen keuze.
Misschien wil je op extreem afgelegen plaatsen bouwen, waar geen vrachtwagen en kraan geraken. Of omgekeerd in een heel dichtbebouwd historisch centrum.
Soms lees je dat je modulaire woningen niet kan aanpassen of personaliseren, vooraf of tijdens de werken. In principe is er niets dat een modulebouwer tegenhoudt om dat te doen, maar het gaat dan wel ten koste van alle winst in snelheid en efficiëntie die je maakt door te standaardiseren.
En wat met de kwaliteit?
We kunnen uiteraard niet spreken voor alle modulaire bouwers, maar daar bestaan wettelijke normen voor, waar elke woning aan moet voldoen, ongeacht de bouwmethode.
Dat kan natuurlijk heel anders zijn als je het hebt over containers voor tijdelijke (nood)bebouwing, verplaatsbare tiny houses etc., waar de regels nationaal niet altijd even helder zijn en je soms per gemeente andere voorwaarden hebt.