Sprinklers worden steeds vaker toegepast als standaardoplossing in parkeergarages. Appartementsgebouwen worden steeds dichter, compacter en hoger gebouwd, en parkeervoorzieningen maken integraal deel uit van deze ontwikkelingen. Op het gebied van wet- en regelgeving zijn sprinklers inmiddels voor het eerst wettelijk verplicht in specifieke parkeergarages onder slaapfuncties.
We zien dat de waardering voor sprinklers toeneemt wanneer er meer kennis beschikbaar is over deze systemen. Zeker wanneer men inziet wat de beperkingen zijn van de doelstellingen van onze wet- en regelgeving. Het doel is hoofdzakelijk, het mogelijk maken van veilig vluchten. In de praktijk wordt de wet- en regelgeving gebruikt als ontwerpnorm, waardoor het minimumniveau, het maximumniveau wordt. Als aan de regels wordt voldaan, is het goed genoeg! De wettelijke eisen voor brandveiligheid leiden vaak niet tot het gewenste veiligheidsniveau. Om uit deze impasse te komen is duidelijkheid van de overheid nodig, in dit geval door sprinklers verplicht te stellen. Een automatisch blussysteem is een goed startpunt voor brandveiligheid, omdat het voorkomt dat een brand zich verder ontwikkelt.
NEN 6067 Brandveiligheid van parkeergarages – Risicobenadering
Het ministerie heeft in 2016 opdracht gegeven tot de ontwikkeling van een norm voor parkeergarages, mede omdat de voorschriften uit het toenmalige Bouwbesluit en het huidige Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) ontoereikend waren. De norm heeft lang op zich laten wachten en had onder meer te maken met de snelle ontwikkeling van elektrische voertuigen en, in eerste instantie, ook waterstofvoertuigen. Het duurde enige tijd voordat duidelijk was welke maatregelen nodig waren om de norm ook geschikt te maken voor elektrische voertuigen. Pas begin dit jaar is besloten dat de norm voorlopig niet geschikt is voor waterstofauto’s. Een andere reden voor de lange doorlooptijd hangt samen met ontwikkelingen waarbij de brandweer, zeker in de beginfase van een brand, niet altijd onderdeel kan zijn van de brandveiligheidsoplossing. Branden in parkeergarages kunnen zonder sprinklers zo gevaarlijk zijn dat veilige brandbestrijding onmogelijk wordt, met mogelijke ernstige gevolgen voor omwonenden. In de norm moest rekening worden gehouden met de verplichting van sprinklers onder specifieke gebouwen, zoals woningen en ziekenhuizen met een slaapfunctie. In 2023 publiceerde NEN een conceptversie van de NEN 6067 voor publiek commentaar, waarin rekening werd gehouden met de ontwikkelingen van dat moment.
Oorzaak van probleem aanpakken
Hoewel branden in parkeergarages tot nu toe gelukkig niet hebben geleid tot slachtoffers, zorgen ze regelmatig voor grote economische schade, verlies van gebouwen en langdurige ontruiming van bewoners. Een aantal grote branden heeft veel aandacht getrokken, bijvoorbeeld de brand in parkeergarage Velderwoude in Den Bosch, waar sommige bewoners pas na vijf jaar konden terugkeren naar hun woning. Daartegenover staan veel voorbeelden van branden in parkeergarages die dankzij de inzet van een sprinklerinstallatie beperkt bleven tot één voertuig. Een voorbeeld is de brand in de parkeergarage onder het Meanderziekenhuis in Amersfoort. In de praktijk worden vaak slechts één à twee sprinklerkoppen geactiveerd, waarmee de brand onder controle blijft.
De huidige regelgeving richt zich vooral op symptoombestrijding. De Verenigde Sprinkler Industrie (VSI) is van mening dat de oorzaak van de brand moet worden aangepakt en dat de brand zo klein mogelijk moet worden gehouden. Dat is precies wat een sprinklerinstallatie doet: deze richt zich op het brandende voertuig. De brand is snel onder controle en de brandweer krijgt tijd om na te blussen en samen met andere betrokkenen eventuele vervolgstappen te bepalen. Ook voor elektrische voertuigen!
We weten dat de brandduur van elektrische voertuigen veel langer kan zijn en dat de sprinklerinstallatie de brand beperkt houdt tot het voertuig.
Norm voor parkeergarages
Sprinklers zijn verplicht in parkeergarages onder specifieke gebouwen waar mensen slapen. De norm NEN 6067 bevat verschillende oplossingen en, zoals verwacht, blijken sprinklers en watermist veruit de meest effectieve oplossingen ten opzichte van andere opties. Verschillende partijen streven ernaar deze norm uiteindelijk in het Bbl aan te wijzen.
De voorschriften uit het Bbl en de NEN 6067 zijn er op gericht een grote brand in een parkeergarage onder een woon- of slaapfunctie te voorkomen. Daarbij blijft altijd sprake van een restrisico: de kans dat toch een grote brand ontstaat. In de NEN 6067 wordt daarom het risico bepaald dat een brand buiten de parkeergarage treedt. Dit risico moet lager zijn dan een vastgestelde grenswaarde.
Met de NEN 6067 is het mogelijk de brandveiligheid van parkeergarages die buiten de prestatie-eisen van het Bbl vallen te beoordelen. De norm hanteert een risicobenadering op basis van een zogenoemd cascademodel. Daarbij wordt uitgegaan van een brandverloop waarbij, zonder ingrijpen, de brand zich in stappen kan ontwikkelen van één voertuig naar drie en vervolgens naar zeven voertuigen, en zich uiteindelijk mogelijk buiten het brandcompartiment kan uitbreiden (zie figuur cascademodel). De NEN-expertgroep heeft voor de ontwerpnorm in het cascademodel verstekwaarden vastgesteld. Volgens de expertgroep is de kans maximaal 2% dat een brand in een parkeergarage met sprinklerinstallatie zich verder ontwikkelt dan één voertuig.
Economisch aantrekkelijk
Een Nederlands ingenieursbureau is door de Verenigde Sprinkler Industrie gevraagd om meer risicogerichte ontwerpcriteria voor kleine parkeergarages te bepalen, met als doel de installaties economisch aantrekkelijker te maken bij een acceptabel restrisico. Dat betekent in de praktijk een kleinere bluswaterbuffer door het kleinere minimum ontwerpsproeivlak met name voor kleine parkeergarages. Daarmee vervalt het laatste argument om niet te investeren in daadwerkelijke brandveiligheid.
John van Lierop